Opera- en operettevereniging "La Mascotte"
bracht op 18, 19 en 20 september 2009

Hermanus Koekoek
De Ontruiming van Schokland

geschreven door Fred van der Horst


In 2009 is het 150 jaar geleden dat Schokland op last van koning Willem III ontruimd moest worden. De ontruiming vond plaats ter uitvoering van het Koninklijk Besluit van 16 december 1858. In maart 1859 maakte burgemeester Gillot van Schokland het Koninklijk besluit aan zijn bevolking bekend. De bewoners hadden vier maanden de tijd om hun huizen af te breken en het eiland te verlaten.
Een dramatisch beslissing natuurlijk voor de 650 Schokkers. Met ingang van 10 juli 1859 werd de gemeente Schokland opgeheven en het grondgebied bij de gemeente Kampen gevoegd.

Het verhaal:

Het verhaal laat de periode zien van het moment van de bekendmaking van de ontruiming van de Zuiderbuurt (Zuidert) door de burgemeester in 1855 tot het moment van de totale ontruiming van Schokland in 1859.
In het dorp Middelbuurt zingen dorpsbewoners over hun geliefde eiland.
Klaas Koridon en zīn vrouw Maria hebben grote zorgen om hun dochter Klaasje. Die heeft namelijk verkering met de katholieke Harmen Kok. En dat zint de protestantse ouders niet. Ook de dominee heeft hen aangeraden om Klaasje verdere omgang met Harmen te verbieden.
Burgemeester Gerrit Jan Gillot en opzichter Albert Seidel praten over de aanstaande ontruiming van de Zuiderbuurt. De jonge visser Cees Koek heeft dit gesprek gehoord en wordt boos.
Hij vertelt wat hij heeft gehoord aan Stiene Koeke, de vroedvrouw. Die staat bekend als roddelaarster en al snel is dan het verhaal bij velen bekend. De burgemeester moet het verhaal bevestigen en de hele bevolking is woedend.
Harmen Kok vertelt aan Klaasje dat hij een toekomst op Schokland niet ziet zitten en een baan kan krijgen in Volendam. Klaasje zou graag met hem mee willen gaan maar verwacht dat ze geen toestemming zal krijgen van haar ouders voor een huwelijk. Harmen blijft bij zijn voornemen.
Andere bewoners blijven geloven in een voortbestaan van hun eiland en besluiten om daarvoor te strijden. Als Klaasje Harmen laat weten dat ze niet met hem mee gaat naar Volendam maar op het eiland wil blijven om voor haar vader te zorgen, verlaat Harmen het eiland. Klaasje blijft diepbedroefd achter.
In 1858 wordt besloten dat het hele eiland Schokland ontruimt dient te worden. De Zuiderzee slaat steeds meer grond van het eiland af.
Als in 1859 alle bewoners zien dat de ontruiming van het hele eiland onvermijdelijk is pakken ze hun koffers en maken zich gereed voor vertrek.
Harmen Kok woont al inmiddels al enkele jaren in Volendam maar hij is teruggekomen naar zijn eiland voor zijn oude liefde Maria. Inmiddels is ook haar vader Klaas overleden. En nu staat haar niets meer in de weg om met Harmen mee te gaan en samen met hem een toekomst op te bouwen.
De hele bevolking van Schokland verzamelt zich om voorgoed met de boot hun dierbare eiland te verlaten.

De foto's op deze pagina zijn gemaakt door Jan Groot